Σύμφωνα με τον πρώην αναλυτή της CIA, Ray McGovern, η κρίση έχει ήδη αρχίσει να τιμωρεί τους πάντες – αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο.
Η Μέση Ανατολή μοιάζει με πυριτιδαποθήκη που περιμένει απλώς μια σπίθα για να ανάψει.
Δεδομένου ότι η σύγκρουση γύρω από το Ιράν κλιμακώνεται επικίνδυνα, οι διεθνείς αγορές ενέργειας τρέμουν στην ιδέα ενός σεναρίου που πριν από λίγους μήνες φαινόταν αδιανόητο: πετρέλαιο πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι και ένα ενεργειακό σοκ που θα μπορούσε να παραλύσει την Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον πρώην αναλυτή της CIA, Ray McGovern, η κρίση έχει ήδη αρχίσει να τιμωρεί τους πάντες – αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο.
«Αν μιλάμε για οικονομική τιμωρία, όλοι τιμωρούνται. Οι ΗΠΑ επηρεάζονται λιγότερο επειδή έχουν το δικό τους πετρέλαιο.
Η Ευρώπη όμως βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Τι θα συμβεί αν οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να προμηθευτούν φυσικό αέριο ή πετρέλαιο από τη Ρωσία;
Εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές τις προμήθειες», προειδοποιεί.
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο τις αγορές ενέργειας. Το Ισραήλ, που βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή της σύγκρουσης, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με μια στρατιωτική πραγματικότητα πολύ πιο σκληρή από αυτή που υπολόγιζε.
Ο McGovern υποστηρίζει ότι τα συστήματα αεράμυνας όπως το Iron Dome και οι Patriot έχουν αποδειχθεί λιγότερο αποτελεσματικά απέναντι σε ιρανικούς πυραύλους υψηλής ταχύτητας.
«Το Ισραήλ θα μπορούσε να αποδιοργανωθεί –αν όχι να καταστραφεί– αν η κλιμάκωση συνεχιστεί», σημειώνει, προσθέτοντας ότι μόνο η Ρωσία έχει τη γεωπολιτική επιρροή να παίξει ρόλο πραγματικού διαμεσολαβητή.
Κανείς δεν θέλει ειρήνη – ακόμη
Παρά το γεγονός ότι όλες οι πλευρές πληρώνουν ήδη βαρύ τίμημα, κανείς δεν φαίνεται πρόθυμος να κάνει πίσω.
Ο αναπληρωτής καθηγητής του Χρηματοοικονομικού Πανεπιστημίου της ρωσικής κυβέρνησης Vladimir Blinov εκτιμά ότι οι συνομιλίες για συμβιβασμό είναι ακόμη πολύ μακριά.
«Δεν θα υπάρξει συμβιβασμός σύντομα. Πιθανότατα θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας μήνας, μέχρι κάποια πλευρά να νιώσει ότι βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης. Τότε ίσως εμφανιστούν κάποιες ανεπίσημες συμβιβαστικές λύσεις», εξηγεί.
Ένα πιθανό σενάριο, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να περιλαμβάνει έναν παρασκηνιακό μηχανισμό επικοινωνίας.
Για παράδειγμα, ο Donald Trump θα μπορούσε ανεπίσημα να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ σταματούν τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, μεταφέροντας το μήνυμα μέσω του Vladimir Putin.
Η Ρωσία, σημειώνει ο Blinov, εξακολουθεί να θεωρείται διεθνώς ένας παίκτης που τηρεί τις συμφωνίες.
Όμως ακόμη και αν η Μόσχα χτίσει γέφυρες, το πραγματικό πρόβλημα παραμένει: οι όροι που θέτει το Ιράν θεωρούνται απαράδεκτοι για τις ΗΠΑ, ενώ οι αμερικανικές απαιτήσεις χαρακτηρίζονται υπερβολικές από την Τεχεράνη.
Η στιγμή της αλήθειας
Το παράδοξο είναι ότι η ειρήνη μπορεί να έρθει μόνο όταν η κρίση φτάσει στο απόλυτο όριο.
Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι η αποκλιμάκωση μπορεί να προκύψει μόνο σε δύο ακραία σενάρια:
• όταν η τιμή του πετρελαίου εκτοξευθεί πάνω από τα 200 δολάρια, προκαλώντας παγκόσμιο οικονομικό σοκ
• ή όταν το ίδιο το Ιράν αρχίσει να βιώνει εκτεταμένα μπλακ άουτ και ενεργειακή κατάρρευση
Ο διευθυντής αναλυτικών έργων στον Οργανισμό Πολιτικής και Οικονομικής Επικοινωνίας Mikhail Neyzhmakov επισημαίνει ότι αυτήν τη στιγμή η χώρα που πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα είναι το ίδιο το Ιράν, λόγω της κλίμακας των επιθέσεων στο έδαφός του.
Ωστόσο, η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ δείχνει ότι η αποδυνάμωση της ιρανικής στρατιωτικής ισχύος θεωρείται ακόμη «ημιτελές έργο».
Ο Λίβανος στο χείλος του χάους
Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο Ιράν.
Ο Λίβανος βρίσκεται ήδη σε μια εξαιρετικά εύθραυστη κατάσταση, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ της Hezbollah και του Ισραήλ έχει προκαλέσει μαζική φυγή πληθυσμού από τις νότιες περιοχές.
Η περιφερειακή κλιμάκωση αυξάνει τον κίνδυνο μιας γενικευμένης σύρραξης που θα μπορούσε να μετατρέψει τη Μέση Ανατολή σε πολλαπλό μέτωπο πολέμου.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική διάσταση στο Ισραήλ καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την αποκλιμάκωση.
Η απαίτηση για σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν παραμένει ισχυρή στο εσωτερικό της χώρας.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στις 1-2 Μαρτίου 2026, το 96% των ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού και το 77% των υποστηρικτών της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.
Ωστόσο, πολλοί εκτιμούν ότι ο Benjamin Netanyahu έχει και έναν επιπλέον λόγο να διατηρεί τη σύγκρουση σε υψηλή ένταση: την πολιτική του επιβίωση.
Μόλις τελειώσει η στρατιωτική επιχείρηση, η κριτική προς την κυβέρνησή του μπορεί να ενταθεί δραματικά – ιδιαίτερα αν τα αποτελέσματα δεν είναι συντριπτικά.
Η δύσκολη εξίσωση του Trump
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Donald Trump αντιμετωπίζει τη δική του πολιτική εξίσωση.
Μια αεροπορική εκστρατεία μπορεί να τερματιστεί σχετικά εύκολα.
Όμως ο Αμερικανός πρόεδρος φοβάται ότι μια νέα κρίση με το Ιράν το φθινόπωρο του 2026 –την περίοδο των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο– θα μπορούσε να έχει σοβαρές εσωτερικές πολιτικές συνέπειες.
Γι’ αυτό και η Ουάσινγκτον ενδέχεται να επιδιώξει να αποδυναμώσει το Ιράν όσο το δυνατόν περισσότερο τώρα.
Παράλληλα, οι τηλεφωνικές συνομιλίες μεταξύ Trump και Putin ενδέχεται να μην αφορούν τόσο τη μεσολάβηση όσο τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας – ακόμη και μέσω μιας προσωρινής χαλάρωσης της οικονομικής πίεσης προς τη Ρωσία.
Η ειρωνεία της γεωπολιτικής είναι ότι η κρίση μπορεί να αποδειχθεί κερδοφόρα για ορισμένους.
Τα προβλήματα στις προμήθειες LNG από τον Περσικό Κόλπο δημιουργούν τεράστιες ευκαιρίες για τους Αμερικανούς παραγωγούς υγροποιημένου φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον μπορεί εύκολα να μετακινηθεί από τις συμβιβαστικές δηλώσεις προς τη Μόσχα σε νέα κύματα πίεσης.
Και όσο το γεωπολιτικό παζλ παραμένει άλυτο, η παγκόσμια οικονομία θα κινείται πάνω σε ένα λεπτό σχοινί.
Γιατί αν το επόμενο βήμα της κρίσης είναι πράγματι το πετρέλαιο στα 200 δολάρια και η ενεργειακή ασφυξία, τότε το ερώτημα δεν θα είναι ποιος θα κερδίσει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Το πραγματικό ερώτημα θα είναι: ποιος θα αντέξει το κόστος της ειρήνης.
www.bankingnews.gr
Δεδομένου ότι η σύγκρουση γύρω από το Ιράν κλιμακώνεται επικίνδυνα, οι διεθνείς αγορές ενέργειας τρέμουν στην ιδέα ενός σεναρίου που πριν από λίγους μήνες φαινόταν αδιανόητο: πετρέλαιο πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι και ένα ενεργειακό σοκ που θα μπορούσε να παραλύσει την Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον πρώην αναλυτή της CIA, Ray McGovern, η κρίση έχει ήδη αρχίσει να τιμωρεί τους πάντες – αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο.
«Αν μιλάμε για οικονομική τιμωρία, όλοι τιμωρούνται. Οι ΗΠΑ επηρεάζονται λιγότερο επειδή έχουν το δικό τους πετρέλαιο.
Η Ευρώπη όμως βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Τι θα συμβεί αν οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να προμηθευτούν φυσικό αέριο ή πετρέλαιο από τη Ρωσία;
Εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές τις προμήθειες», προειδοποιεί.
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο τις αγορές ενέργειας. Το Ισραήλ, που βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή της σύγκρουσης, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με μια στρατιωτική πραγματικότητα πολύ πιο σκληρή από αυτή που υπολόγιζε.
Ο McGovern υποστηρίζει ότι τα συστήματα αεράμυνας όπως το Iron Dome και οι Patriot έχουν αποδειχθεί λιγότερο αποτελεσματικά απέναντι σε ιρανικούς πυραύλους υψηλής ταχύτητας.
«Το Ισραήλ θα μπορούσε να αποδιοργανωθεί –αν όχι να καταστραφεί– αν η κλιμάκωση συνεχιστεί», σημειώνει, προσθέτοντας ότι μόνο η Ρωσία έχει τη γεωπολιτική επιρροή να παίξει ρόλο πραγματικού διαμεσολαβητή.
Κανείς δεν θέλει ειρήνη – ακόμη
Παρά το γεγονός ότι όλες οι πλευρές πληρώνουν ήδη βαρύ τίμημα, κανείς δεν φαίνεται πρόθυμος να κάνει πίσω.
Ο αναπληρωτής καθηγητής του Χρηματοοικονομικού Πανεπιστημίου της ρωσικής κυβέρνησης Vladimir Blinov εκτιμά ότι οι συνομιλίες για συμβιβασμό είναι ακόμη πολύ μακριά.
«Δεν θα υπάρξει συμβιβασμός σύντομα. Πιθανότατα θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας μήνας, μέχρι κάποια πλευρά να νιώσει ότι βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης. Τότε ίσως εμφανιστούν κάποιες ανεπίσημες συμβιβαστικές λύσεις», εξηγεί.
Ένα πιθανό σενάριο, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να περιλαμβάνει έναν παρασκηνιακό μηχανισμό επικοινωνίας.
Για παράδειγμα, ο Donald Trump θα μπορούσε ανεπίσημα να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ σταματούν τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, μεταφέροντας το μήνυμα μέσω του Vladimir Putin.
Η Ρωσία, σημειώνει ο Blinov, εξακολουθεί να θεωρείται διεθνώς ένας παίκτης που τηρεί τις συμφωνίες.
Όμως ακόμη και αν η Μόσχα χτίσει γέφυρες, το πραγματικό πρόβλημα παραμένει: οι όροι που θέτει το Ιράν θεωρούνται απαράδεκτοι για τις ΗΠΑ, ενώ οι αμερικανικές απαιτήσεις χαρακτηρίζονται υπερβολικές από την Τεχεράνη.
Η στιγμή της αλήθειας
Το παράδοξο είναι ότι η ειρήνη μπορεί να έρθει μόνο όταν η κρίση φτάσει στο απόλυτο όριο.
Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι η αποκλιμάκωση μπορεί να προκύψει μόνο σε δύο ακραία σενάρια:
• όταν η τιμή του πετρελαίου εκτοξευθεί πάνω από τα 200 δολάρια, προκαλώντας παγκόσμιο οικονομικό σοκ
• ή όταν το ίδιο το Ιράν αρχίσει να βιώνει εκτεταμένα μπλακ άουτ και ενεργειακή κατάρρευση
Ο διευθυντής αναλυτικών έργων στον Οργανισμό Πολιτικής και Οικονομικής Επικοινωνίας Mikhail Neyzhmakov επισημαίνει ότι αυτήν τη στιγμή η χώρα που πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα είναι το ίδιο το Ιράν, λόγω της κλίμακας των επιθέσεων στο έδαφός του.
Ωστόσο, η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ δείχνει ότι η αποδυνάμωση της ιρανικής στρατιωτικής ισχύος θεωρείται ακόμη «ημιτελές έργο».
Ο Λίβανος στο χείλος του χάους
Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο Ιράν.
Ο Λίβανος βρίσκεται ήδη σε μια εξαιρετικά εύθραυστη κατάσταση, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ της Hezbollah και του Ισραήλ έχει προκαλέσει μαζική φυγή πληθυσμού από τις νότιες περιοχές.
Η περιφερειακή κλιμάκωση αυξάνει τον κίνδυνο μιας γενικευμένης σύρραξης που θα μπορούσε να μετατρέψει τη Μέση Ανατολή σε πολλαπλό μέτωπο πολέμου.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική διάσταση στο Ισραήλ καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την αποκλιμάκωση.
Η απαίτηση για σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν παραμένει ισχυρή στο εσωτερικό της χώρας.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στις 1-2 Μαρτίου 2026, το 96% των ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού και το 77% των υποστηρικτών της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.
Ωστόσο, πολλοί εκτιμούν ότι ο Benjamin Netanyahu έχει και έναν επιπλέον λόγο να διατηρεί τη σύγκρουση σε υψηλή ένταση: την πολιτική του επιβίωση.
Μόλις τελειώσει η στρατιωτική επιχείρηση, η κριτική προς την κυβέρνησή του μπορεί να ενταθεί δραματικά – ιδιαίτερα αν τα αποτελέσματα δεν είναι συντριπτικά.
Η δύσκολη εξίσωση του Trump
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Donald Trump αντιμετωπίζει τη δική του πολιτική εξίσωση.
Μια αεροπορική εκστρατεία μπορεί να τερματιστεί σχετικά εύκολα.
Όμως ο Αμερικανός πρόεδρος φοβάται ότι μια νέα κρίση με το Ιράν το φθινόπωρο του 2026 –την περίοδο των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο– θα μπορούσε να έχει σοβαρές εσωτερικές πολιτικές συνέπειες.
Γι’ αυτό και η Ουάσινγκτον ενδέχεται να επιδιώξει να αποδυναμώσει το Ιράν όσο το δυνατόν περισσότερο τώρα.
Παράλληλα, οι τηλεφωνικές συνομιλίες μεταξύ Trump και Putin ενδέχεται να μην αφορούν τόσο τη μεσολάβηση όσο τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας – ακόμη και μέσω μιας προσωρινής χαλάρωσης της οικονομικής πίεσης προς τη Ρωσία.
Η ειρωνεία της γεωπολιτικής είναι ότι η κρίση μπορεί να αποδειχθεί κερδοφόρα για ορισμένους.
Τα προβλήματα στις προμήθειες LNG από τον Περσικό Κόλπο δημιουργούν τεράστιες ευκαιρίες για τους Αμερικανούς παραγωγούς υγροποιημένου φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον μπορεί εύκολα να μετακινηθεί από τις συμβιβαστικές δηλώσεις προς τη Μόσχα σε νέα κύματα πίεσης.
Και όσο το γεωπολιτικό παζλ παραμένει άλυτο, η παγκόσμια οικονομία θα κινείται πάνω σε ένα λεπτό σχοινί.
Γιατί αν το επόμενο βήμα της κρίσης είναι πράγματι το πετρέλαιο στα 200 δολάρια και η ενεργειακή ασφυξία, τότε το ερώτημα δεν θα είναι ποιος θα κερδίσει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Το πραγματικό ερώτημα θα είναι: ποιος θα αντέξει το κόστος της ειρήνης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών